Mòstra virtuala Occitan, Occitania 17/22 OC

17/22 OC
 Seleccionar la lenga

 

 

 

                            La cultura occitana

 
          

 

   La lenga                 

 

La literatura occitana

 

 L'occitan a l'escòla

Cants,  gastronomia, 

jòcs occitans e quiz

 

 

Lo retorn de las revendicacions linguisticas

 

 

A la Liberacion, las mesures presas per l’Estat francés son abolidas. Pels moviments regionalistas, es necessari de s’afranquir de las suspicions de collaboracion que viran sus lor cap. Un reviscòl pren forma a Tolosa en abril de 1945 amb la fondacion de l’Institut d’Estudis Occitans jols auspicis de l’Universitat de Tolosa. La presidéncia es fisada a un resistent e òme de letras, Joan Cassou, e la foncion de secretari general a Ismaël Girard, metge e membre fondador de la Societat d’Estudis Occitans. Aqueste novèl institut compren, e mai dels ancians coma Camille SoulaRenat NèlliMax Roqueta, unes novèls venguts : Fèlis CastanRobèrt Lafont, Elèna CabanesPèire Lagarda e plan d’autres.

 

La question de las lengas regionalas se torna pausar. La Cramba dels deputats se vei interpelada mai d'un còp : en 1947, per unes députats comunistas de Bretanha ; en 1948, pels deputats bretons M.R.P. (Moviment republican popular). Alara que dos dels tres grands partits de la quatrena Republica reclaman la reconeissença del breton e del catalan dins l'ensenhament, la SFIO (Seccion francesa de l’Internacionala obrièra) demòra plan reticenta. Se designa Maurici Deixonne, deputat socialista de Tarn, coma raportaire comun de las diferentas proposicions, amb coma mission de dobrir a d'autras lengas, coma lo provençal.

 

Aprèp unas tractacions longanhas, fa adoptar lo 11 de genièr de 1951 la primèra lei republicana en favor de l'ensenhament de las lengas e dialèctes locals.

 

-          L’article 2 autoriza los mèstres « a recórrer als parlars locals dins las escòlas primàrias e mairalas a cada còp que ne poiràn tirar profit per lor ensenhament, e notadament per l'estudi de la lenga francesa.»

 

-          L’article 3 es mai  explicit : permet a « tot institutor que ne farà la demanda » de « consacrar cada setmana una ora d'activitats dirigidas a l'ensenhament de nocions elementàrias de lectura e d'escritura del parlar local e a l'estudi de tròces causits de la literatura correspondenta ». L’article precisa çaquelà lo costat facultatiu d'aqueste ensenhament.

 

-          L’article 9 prevei que «  dins las Universitats ont es possible d’apondre un examinator competent, una espròva facultativa serà inscrita al programa del bachilierat. Los punts obtenguts al-dessús de la mejana dintraràn en linha de compte per l'atribucion de las mencions… » Quatre lengas son presas en compte : lo breton, lo basc, lo catalan e l’occitan. Lo còrse s'ajustarà a la tièra per un decret del 16 de genièr de 1974.

 

 

Nombre de candidats a l'espròva d'occitan al bachilierat

 

 

 

Se la legislacion se fa mai liberala, las lengas regionalas son luènh d'èsser admesas per totes los ensenhaires. Atal, dins las annadas  1950, a Pèirafita d'Èrs-sur-l’Hers, un escolan retardatari se fa bravament repotegar pel mèstre per aver explicat son retard mitat en francés e mitat en occitan : « j’étais allé ramasser de la lédre pour les fèdes » (du lierre pour les brebis).

 

Aquèsta lei, plan modèsta, es a l'origina de totas las avançadas que seguiràn. Nombrosas publicacions espelisson dins las annadas 1950-1960 per ajudar a l’ensenhament de la lenga d’òc. Las edicions Aubanèl publican una tièra de libròts « Les classiques d’oc au baccalauréat et à la licence de lettres » que presentan òbras literàrias comentadas per la preparacion de las espròvas. Dins lo recuèlh de tèxtes Per jòia recomençar publicat per l’Institut d’Estudis Occitans en 1951, transpareis dins l'abans-prepaus la consciéncia de las dificultats : « Nous conseillons pour les classes où la langue d’oc n’a pas encore été introduite de ne procéder à son introduction que par étapes prudentes : l’essentiel est que l’enfant (et en particulier les tout-petits) ait le sentiment que tout cela est chose normale et qu’entre le milieu familial d’où il est issu et le milieu scolaire où il entre, le passage a lieu de façon naturelle. Il faut éviter que la juxtaposition des deux langues et des deux milieux lui apparaisse confusément sous forme de conflit ».

Jos la Cinquena Republica, malgrat unas proposicions depausadas per elegits de totes los partits, cap de novèla lei es estada votada que concernisca l'ensenhament de las lengas regionalas. Totas las innovacions dins aqueste domeni son arribadas per la via reglamentària, tanplan en 1976, 1982, 1992 coma en 1995, amb l’inscripcion de las lengas regionalas dins los programas del collègi, lor promocion al reng de lenga viva, la mesa en plaça de CAPES bivalents, l’institucion d’ensenhament bilingue dins lo primari. En 1985, se crèa per decret lo Conselh nacional de las lengas e culturas regionalas, cargat d’estudiar « las questions relativas al sosten e a la promocion de las lengas e culturas regionalas ».

 

 

« Les classiques d'oc au baccalauréat et à la licence de lettres »

(A.D. Aude, 7 JJ 3/290)

 

 

La graphie :

 

L’ensenhament de la lenga d’òc es, unes còps, complicat per la « guèrra de las grafias » entre la « mistraliana » e « l’occitanista » :

 

       -        «La mistraliana » pren sa naissença en Provença. Josèp Romanilha l'impausèt al Felibritge : pren en compte la predominància de la coneissença del francés pels lectors.

 

        -        « L’occitanista » es una grafia a l'encòp classica coma s'inspira de la dels trobadors e modèrna que se codifiquèt per l’Escòla occitana de Perbòsc e Estieu en 1919 et per Loís Alibèrt en 1936 

 

Los 23 e 24 de febrièr de 1980, se tenguèt a Tula lo segond congrès de l'ensenhament occitan, sul tèma Quala pedagogia per l’occitan ? L’I. E. O. i definiguèt los grands aisses de la reflexion de menar : l’occitan pòt pas « èsser ensenhat coma lenga mòrta o lenga estrangièra o encara ‘lenga regionala’ ». « L’occitan a l’escòla, per sa situacion particulara de lenga viva non estrangièra, deu entrainar une pedagogia populara en referéncia al mitan de vida dels joves  Occitans, una pedagogia que permeta als joves Occitans de prene possession de lor expression culturala per la paraula e l’escritura occitanas. » 

 

 

RETORN

 

Rubrique: