Mòstra virtuala Occitan, Occitania 14/22 OC

14/22 OC
 Seleccionar la lenga

 

 

 

                            La cultura occitana

 
          

 

   La lenga                 

 

La literatura occitana

 

 L'occitan a l'escòla

Cants,  gastronomia, 

jòcs occitans e quiz

 
 

 

L’abat Grégoire e l’anequeliment dels pateses

per l'unitat de la nacion

 

 

Sagèl a l'efigia de l'abat Grégoire (A.D. Aude, 2 Fi 5447)

 

 

Lo 12 de decembre de 1792, la Convencion nacionala, elegida al sufragi universal masculin, decrèta la mesa en plaça d’un rasal d’escòlas primàrias ont seràn ensenhadas « las coneissenças rigorosament necessàrias a totes los ciutadans ». Lo programa d’ensenhament, definit dins la lei del 17 de novembre de 1794 qu'instituís una escòla primària per 1000 estatjants, es plan precisament detalhat : lectura, escritura, calcul, declaracion dels dreits de l’òme e del ciutadan, morala republicana, istòria, elements de la lenga francesa siá parlada, siá escrita. L’article estipula que l’idiòme (langatge regional coma l’occitan) del país poirà èsser emplegat sonque coma mejan auxiliari.

Unes meses aperabans, lo 4 de junh de 1794, l’abat Enric Baptista Grégoire (1750-1831) aviá esxposat dabans la Convencion nacionala un rapòrt sus « la necessitat e los mejans d’anequelir lo patés e d’universalizar l’usatge de la lenga francesa ». Segon el, existissiá alara solament « 15 departaments de l’interior ont la lenga francesa siague exclusivament parlada». Deplòra l’existéncia de 30 pateses que ramentan lo nom de las províncias alara que la Revolucion las a avalidas. Al nombre d'aqueles pateses, designa lo lengadocian, lo provençal, lo catalan, lo basc, lo roergat e lo gascon.

Lo rapòrt s’acompanha d'estatisticas :

-       Franceses qu'ignoran la lenga nacionala : 6 milions al mens (mai que mai pel campèstre).

-       Franceses incapables de sostenir una convèrsa seguida en francés : 6 milions al mens.

-       Franceses parlant « purament » lo francés : 3 milions

A l’objeccion que se l'i poiriá faire : « Pensatz que los Franceses meridionals voldràn plan daissar un lengatge qu'aiman per costuma e per sentiment ? », respond : « Cal pas faire l’injura a nòstres fraires de Mègjorn de pensar que rebutaràn cap d'idèa utila a la patria : an abjurat e combatut lo federalisme politic ; combatràn amb lo meteis vam aquel dels idiòmes. Nòstra lenga e nòstres còrs devon èsser a l'unisson ».

Aqueste rapòrt foguèt mandat a totas las autoritats constituidas, a las societats popularas e tanben a totas las comunas de la Republica.

 

 

 

Rapòrt fait per l'abbat Grégoire sus la necessitat e los mejans

d'anequelir lo patés, 1794 (A.D. Aude, 1147)

 

 

La luta contra lo patés a l’escòla se met en plaça. Lo 16 de junh de 1794, lo Comitat de Salut Public precisa als agents nacionals dels districtes qu’es imperatiu de nommar al mai lèu un institutor de la lenga francesa « dins cada comuna del campèstre dels departaments ont las gents an per costuma de s’exprimir dins una lenga estrangièra. Aqueste regent deu, cada jorn, ensenhar la lenga francesa e la declaracion dels dreits de l’òme a totes los joves ciutadans dels dos sèxes.» Unas decisions drasticas son presas : atal, l’administracion cantonala de Santa-Colomba-d'Èrs fa obligacion a son institutor de « fòrabandir entièrament de son escòla l’idiòme patés coma plan nociu als progrèsses de la lenga francesa e de n'ensenhar publicament dins sa classa qu’a parlar, legir e escriure la sola lenga francesa ».

Totas aquestas prescripcions tenon una sola e meteissa tòca : contribuir a l’unitat de la nacion en li impausant una lenga unica, lo francés.

En l’estat de la documentacion, sembla çaquelà que las administracions revolucionàrias agen pas capitat de realizar d'a fèt lors objectius, per manca de mejans. Lo 1èr de mai de 1802, la lei que reorganiza l’instruccion publica interditz un còp de mai l’usatge del patés a l’escòla. Las prescripcions reïteradas mòstran la dificultat bèla d’interdire als simples ciutadans, en familha, dins lo vilatge, de contunhar de faire çò qu’an totjorn fait : uilizar lo « patés » coma lenga de comunicacion.

 

 

RETORN
 

Rubrique: