Mòstra virtuala Occitan, Occitania 10/22 OC

10/22 OC
 Seleccionar la lenga

 

 

 

                            La cultura occitana

 

           

 

   La lenga                 

 

La literatura occitana

 

 L'occitan a l'escòla

Cants,  gastronomia, 

jòcs occitans e quizz

 

 

Lo Felibritge

 

Lo sègle 19 vei montar en Euròpa l'esvelh de las identitats nacionalas, que s'acompanha d'un reviscòl de las lengas regionalas coma l'occitan. Ne pòrta testmòni l'afogament per la cultura e la literatura popularas. Filològues, istorians e saberuts locals s'interèssan tornamai a la lenga d'Òc estofada per la Revolucion francesa.

Lo reviscòl es d'importància, plan abans la fondacion del Felibritge. Es l'òbra d’erudits : Antòni Fabre d’Olivet, autor d’un recueèlh en 1803 : le Troubadour, poésies occitaniques du XIIe siècle ; lo marqués Gustau de La Fare-Alais, escrivan e poèta, o encara Jaume Azaïs, poèta et fondator de la Sociétat arqueologica de Besièrs (1834). Aquesta societat met en plaça un concors de poësia qu'autreja cada an un prèmi recompensat per un ram d'argent pels autors de vèrses en patés.

Lo reviscòl de la lenga es tanben lo fait dels  umils e ten una vertadièra basa populara. Citarem l'agenés Jaume Boé dit Jansemin (1798-1864), perruquièr vengut vedèta populara ; lo fornièr nimesenc Joan Reboul (1796-1864) o lo perruquièr  Domenge Daveau a Carcassona

 

 

Noémi de Barthélémy Benoît Auguste Galtier, 1840 (A.D. Aude, N°518)

 

Formaran un societat que institua un concors de poésia que decernis cada annada un prèmi recompensat per un ram en argent als autors de vèrs en patoès. De mai des aquela associacion, la respelida de la lenga deve èsser associat a una literatura vengut del pòble. Podèm citar l'agenés Jacques Boé dit Jasmin (1798-1864), perruquièr devengut vedeta popular, lo fornièr nimesenc Jean Reboul (1796-1864) o lo perruquièr Dominique Daveau a Carcassona. Es un literatura urbana occitana, onte retroba encara des obrièrs dins la villa parlant l'occitan.

 

 

Lé passaché de la Mar Roujo, 1840 (A.D. Aude, N°1517/6)

 

Es dins aqueste ambient qu'espelís lo 21 de mai de 1854 l'associacion literària del Felibritge al castèl de Font-segunha, a Castèlnòu de Gadanha (Vau clusa).

 

Lo Felibritge es fondat per sèt joves poètas provençals que vòlon restaurar la lenga provençala e ne codificar l'ortografia. L'origina del nom felibritge es pas segura (del mot fellebris, noirigat [de las musas] ?) ; lo nombre dels fondators es pas frucha de l'azard : fa referéncia al grop de poètas de la Pleiada, al sègle 16, constituit de sèt membres. Lo jorn de creacion de l'associacion, jorn de la santa Estèla (verge martir del sègle 3), pren tanben un aspècte simbolic : Estèla remanda a una estèla de sèt brancas coma lo nombre dels fondadors. La dat del 21 de mai es doncas entenduda cada an coma data de referéncia. A aquesta data, se ten cada an lo congrès del Felibritge dins una vila diferenta.

 

Tres dels fondators tenon un ròtle màger : lo mai conegut Frederic Mistral (1830-1914) ; lo vertadièr cap de fila del grop Josèp Romanilha (1818-1891) ; Teodòr Aubanèl (1829-1896).


 

Per l'entremesa d’un obratge L’Armana provençau editat en 1855, l’associacion e los ideals del moviment se fan conèisser. Almanacs et revistas literàrias pòrtan pèira a la difusion del messatge felibrenc. Alara qu'en Euròpa nais lo roman modèrne, agrada mai a la renaissença occitana lo raconte folcloric o païsan, l'episòdi istoric local  o encara als memòrias e racontes. Çaquelà, la amnca d'editors en lenga d'Òc e lo problèma pausat per l'existéncia de mantunes sistèmas ortografics ralentisson l'espandiment d'aquela literatura.

 

La capitada del Felibritge venguèt pas sul pic. Es solament en 1859, amb la succès a París de Mirèio de Frederic Mistral que lo Felibritge pren son vam. L'afluéncia de als adesions mena l'associacion a establir un estatut en 1862, estatut modificat en 1876 e que compren alara 49 articles. L’organizacion es basada sus la chifra sèt, a fòrta valor simbolica. En naut de la piramida, se trapan  49 felibres (o majorals), cooptats a vida e repartits en sèt jos-gropes (doas seccions de poètas, istorians, filològues, artistas, scientifics, amics). Lo cap (capolièr), naturalament lo Frederic Mistral, es al cap de la piramida ; en dejós, cinquanta « mantenaires », recrutats sus candidatura e que pagan 20 francs d'escotisson. Los mantenaires son repartits en fonccion de lor region d’origina dins las instàncias nomenadas « mantenéncias » que correspondon als grands airals dialectals que son Provença, Lengadòc, Aquitània, Lemosin, Auvernhe e Velai.

 

L’associacion fonciona a l'encòp coma una academia, reservada a un elèit social e intellectual, mas tanben coma un moviment de massa, que fedèra mai que mai a l'escalon local totes los païses d'Òc dels Alps a Pirenèus.

 

 

 

RETORN

 

 

 

Rubrique: